Biblioteka w erze sztucznej inteligencji – jak innowacje zmieniają komunikację i dostęp do wiedzy

Тези доповіді

Dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji (AI) wywiera coraz większy wpływ na funkcjonowanie bibliotek oraz sposób tworzenia, organizowania i udostępniania informacji. Biblioteki, będące od wieków instytucjami gromadzącymi i upowszechniającymi wiedzę, stają dziś przed wyzwaniem dostosowania swoich usług do potrzeb użytkowników funkcjonujących w środowisku cyfrowym, zdominowanym przez inteligentne narzędzia informacyjne. Celem artykułu jest przedstawienie wpływu technologii opartych na sztucznej inteligencji na komunikację oraz dostęp do wiedzy, a także omówienie nowych ról bibliotek i bibliotekarzy w procesie wspierania użytkowników w efektywnym i odpowiedzialnym korzystaniu z zasobów informacyjnych.
W artykule przeanalizowane zostaną wybrane rozwiązania wykorzystujące AI, takie jak inteligentne systemy wyszukiwania informacji, chatboty, narzędzia wspomagające analizę literatury naukowej, automatyczne opracowanie zbiorów oraz systemy rekomendacyjne. Szczególna uwaga zostanie poświęcona korzyściom wynikającym z zastosowania tych technologii, obejmującym personalizację usług, usprawnienie procesów bibliotecznych oraz zwiększenie dostępności informacji dla różnych grup użytkowników. Jednocześnie omówione zostaną wyzwania związane z wiarygodnością treści generowanych przez AI, ochroną danych, kwestiami etycznymi oraz koniecznością rozwijania kompetencji informacyjnych i cyfrowych.
Artykuł wskazuje, że biblioteka przyszłości nie ogranicza się do roli dostawcy zasobów, lecz staje się aktywnym partnerem w procesie komunikacji naukowej, edukacji informacyjnej i budowania świadomego społeczeństwa wiedzy. Wdrażanie rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji może znacząco zwiększyć efektywność usług bibliotecznych, pod warunkiem że będzie przebiegało z poszanowaniem zasad etyki, transparentności i jakości informacji. Rozważania mają charakter przeglądowy i stanowią próbę określenia kierunków rozwoju bibliotek w kontekście postępującej transformacji cyfrowej oraz rosnącej roli sztucznej inteligencji.